Çar. Eyl 23rd, 2020

Mechanic Dergi

Enerji ve Tesisat Sektörünün En İyi İçerik Kaynağı

Bilim Tarihi ve Bilim İnsanları

bilim tarihi

Haliç’te Leonardo da Vinci Esintisi

Rönesans döneminin etkin tanıklarından biri olan Leonardo da Vinci 15 Nisan 1452 ile 2 Mayıs 1519 tarihleri arasında yaşadı. Zamanın ötesinde olan Leonardo da Vinci’nin en bilindik eserleri Mona Lisa ve Son Akşam Yemeği’dir.

Leonardo di ser Piero da Vinci 15 Nisan 1452’de Floransa’da doğdu. Avrupa’daki modern isimlendirme kurallarından önce adı Leonardo di ser Piero da Vinci’dir. Bu adın manası, Vinci’li üstad Piero’nun oğlu Leonardo’dur.

Da Vinci, ilk öğrenim yıllarında aritmetik ve geometride öğretmenlerinin sorduğu sorulara şaşırtıcı cevaplar verecek kadar iyiydi. Bu yeteneği ile küçük yaşlarda da dikkat çekiyordu. Çocukluk yıllarında yapmaktan en keyif aldığı iş resim çizmekti. Yalnızca resim çizmiyor, aynı anda lir de çalıyordu. Babası ondaki yetenekleri fark edince, onu Floransa’nın en önemli atölyelerinden birine çırak olarak verdi.

Leonardo da Vinci,  hezârfen, döneminin önemli filozofu, astronomu, mimarı, mühendisi, mucidi, matematikçisi, anatomisti, müzisyeni, heykeltıraşı, botanisti, jeoloğu, kartografı, yazarı ve ressamıdır. (1)

Yaşadığı çağın ötesinde bir isim olan Leonardo da Vinci, zamanında Osmanlı İmparatorluğuna da hizmet etmek istemiştir.

1952 yılında Topkapı Sarayı arşivlerinde bulunan mektubundan öğrenildiğine göre Leonardo, 1502’de Fatih Sultan Mehmed’in oğlu II. Beyazıd’dan kendisini mühendis olarak işe almasını ve Haliç’in üzerine 240 metre genişliğindeki tek arklı bir köprü yapmasına izin vermesini istemiş, ancak küçük bir İtalyan cumhuriyetinden gelen bu talep kabul edilmemiştir.

Da Vinci’nin 2. Beyazt’a yazdığı mektup;

“Ben kulunuz değirmen konusunu düşündüm ve Tanrı’nın inayeti ile suya gerek kalmadan, sadece rüzgardan güç alan bir değirmen yapmanın yolunu buldum. Şükürler olsun ki, gemilerden ip ya da halat kullanmadan, sadece kendi kendine devir yapan bir hidrolik makine kullanarak, su çıkarmanın yolunu bulmayı Tanrı bana nasip etti.

Ben kulunuz, İstanbul’dan Galata’ya uzanan bir köprü yapmak istediğinizi, yapabilecek biri bulunmadığı için köprüyü yapamadığınızı duydum. Ben kulunuz nasıl yapılacağını biliyorum. Köprüyü bir bina kadar yüksek yapacağım. Çok yüksek olduğu için, üzerinden kimse geçmeye razı olmayacak. Öyle bir  köprü yapacağım ki, yelkenleri fora olsa bile, bir gemi altından geçebilecek.  İsteyenleri Anadolu kıyısına geçirecek bir asma köprü yapacağım. Tanrı sizi bu sözlere inandırsın. Bu kulunuzun, her zaman hizmetinizde olduğunu bilin….”

Yazının sonuna tarih düşülmüş; bu mektup 3 Temmuz’da yazılmıştır. Topkapı Müzesi’nin 1938 yılında yayınlanan arşiv kılavuzunda, E 6184 sayı ile kayıtlı. Çeviride mektubun yazıldığı tarih yıl olarak yer almıyor. Leonardo’nun ismi kayda “Ricardo” olarak geçmiş. Osmanlıda mektuplar sözlü olarak çevirir, kâtipler tarafından kaleme alınırdı. Yazıda karşımıza çıkan isim ve ifade karışıklığının sebebi de bu olmalı. Ceneviz’den gönderilmiştir ibaresi, Cenova’dan gemi ile geldiğini açıklıyor.(2)

Haliç Köprüsü Eskizi (3)

Bir sonra ki yazıda görüşmek üzere, hoşçakalın.

  • (1) https://www.sozcu.com.tr/hayatim/kultur-sanat-haberleri/leonardo-da-vinci-kimdir-iste-leonardo-da-vincinin-hayati/
  • (2) Bilime Yön Verenler / Leonardo Da Vinci Kitabı  Syf: 76-77/ Parola Yayınları 2018 / Yazar: M. Murat SEZER
  • (3) https://www.webtekno.com/leonardo-da-vinci-galata-koprusu-tasarimi-gercek-oldu-h77592.html

bilim tarihi

Makine Mühendisi

Kerem SEZER

Bir Cevap Yazın