Kerem Sezer
Kerem Sezer
sezerkerem@gmail.com
Bilim Tarihi ve Bilim İnsanları Lastik botları kim icat etti?
  • 0
  • 16 Şubat 2021 Salı
  • +
  • -
  1. a) Amazon Kızılderilileri
  2. b) Wellington Dükü
  3. c) Charles Goodyear
  4. d) Charles Macintosh

Amazon Kızılderilileri fi tarihinden beri pratik lastik botlar yaparlardı. Bunu kauçuk sıvısı içine diz hizasına kadar girip kurumasını bekleyerek yapıyorlardı.

1817’de Wellington Dükü için tasarlanıp onun adı verilen botlar deriden yapılmıştı. İlk lastik botlar ise Dük’ün ölümünden bir yıl önce, 1851’de yapıldı.

Lastiği giyimde ilk kullanma denemeleri tam bir fiyaskoyla sonuçlandı. Çünkü ya sıcak havalarda üstünüzde eriyor ya da soğukta taş kesiliyordu. Asıl gelişme 1839’da Charles Goodyear’ın lastiği eritip sülfürle karıştırarak yanlışlıkla sobaya damlatmasıyla oldu.

Goodyear’ın hikayesi bir yandan ilham verici, bir yandan da üzücüdür. Hayatı boyunca korkunç bir sefalet çekti (12 oğlunun altısı zafiyetten öldü) fakat lastik onun saplantısıydı ve “bitkisel deri” dediği şeyin kalitesini geliştirme çabasından hiç vazgeçmedi.

Charles Goodyear, önce kauçuğun sıcağa dayanması için bir kurutucu madde eklemek gerektiğini düşündü. Magnezyum hidroksit ile kauçuğu kaynattı gerçekten de kauçuk sertleşmişti. Galoş yapıp satmaya çalıştı, ancak ürün çok sıcak havalarda yine işe yaramadı. Parasız kaldığı için eski karışımlardan birini alıp üzerindeki boyayı nitrik asitle çıkarmaya çalıştı, ancak asidin etkisiyle kauçuk kapkara olunca onu attı. Kararan kauçuğu tekrar çöpten çıkarıp temizledi, malzemenin çok kuru ve düzgün olduğunu görünce nitrik asit ile yeni kauçuk ürünler hazırladı.

Goodyear, 1839 yılında kauçuk ile kükürdü karıştırıp bir ayakkabı üretti. Ayakkabıyı çevresindekilere tanıtırken kazara sıcak sobanın üstüne düşürdü. Sobanın üstünde hemen erimesi beklenen kükürtlü kauçuk daha da sertleşti ve deri gibi oldu. Ayakkabının diğer kısımları sıcak havada sakızlaştığı halde, sıcak sobaya değen kısımlar ise sıcak ve soğuk havada deri gibi şeklini ve esnekliğini koruyabiliyordu. Tesadüfen formülünü bulduğunu ve olayın kükürt ve sıcaklıkta olduğunu anlayan Goodyear, kükürt ile kauçuğu basınçlı buhar altında 115 santigrat derecede 6-7 saat ısıtarak devrim niteliğinde lastikler üretti.

Onun dikkatsizliği sonucu keşfettiği süreç, lastiğe sabit bir sertlik kazandırarak lastik sorununu çözdü. Bunun coşkusuyla numuneleri, sonradan çok başarılı İngiliz lastik tüccarları ha­line gelecek olan Thomas Hancock ve Charles Macintosh‘la paylaştı. Bu numuneleri analiz ettikten sonra aynısını onlar da yapa­bildiler ve 1843’te Roma ateş tanrısının adından dolayı “volka­nizasyon” adını vererek lastiğin patentini aldılar. Goodyear ba­şarısızlıkla sonuçlanan davalar açtı ve daha önce de başına geldiği gibi, borçlarını ödeyemeyenlerin konulduğu bir hapisha­nede (buraya “otel” diyordu) kalmak zorunda bırakıldı.

İleri görüşlülüğü ve azmi herkesin övgüsünü toplasa da öl­düğünde büyük bir borç batağındaydı. Bir keresinde şöyle yazmıştı: “Hayata dolar ve sentlerin miktarıyla değer biçile­mez. Ben ektim,  meyvelerini başkaları topladı diye şikayet etmek niyetinde değilim. İnsan ancak ektiği bir şeyin kimseye faydasının dokunmamasından şikayet edebilir.

Ölümünden kırk yıl sonra adı, kurucuları tarafından Goodyear Lastik Şirketi’ne verilerek ölümsüzleşti. Bu şirket şu anda dünya önde gelen şirketlerinden biridir ve 2005’te ki cirosu19.7 milyar dolardır.

Bir sonra ki yazıda görüşmek üzere, hoşçakalın.

 Kaynak; Cahillikler Kitabı / Yazar : John Lloyd- John Mitchinson /  NTV Yayınları Ocak 2009

Kaynak : https://m-ensonhaber-com.cdn.ampproject.org/v/s/m.ensonhaber.com/tekerlegin-mucidinin-bilinmeyen-       hikayesi.amp?amp_js_v=0.1&usqp=mq331AQCKAE%3D#origin=https%3A%2F%2Fwww.google.com.tr&prerenderSize=1&visibilityState=prerender&paddingTop=32&p2r=0&horizontalScrolling=0&csi=1&aoh=15804154081023&viewerUrl=https%3A%2F%2Fwww.google.com.tr%2Famp%2Fs%2Fm.ensonhaber.com%2Ftekerlegin-mucidinin-bilinmeyen-hikayesi.amp&history=1&storage=1&cid=1&cap=navigateTo%2Ccid%2CfullReplaceHistory%2Cfragment%2CreplaceUrl

Makine Mühendisi

Kerem SEZER

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • YENİ
  • YORUM
2020-07-12 00:41:35
2020-07-12 00:41:19
2020-05-07 15:35:13
2020-05-07 13:06:20
Rebii Dağoğlu Covid-19 Röportajı - Turkish Hvac News: […] Kaynak; Mechanic Dergisi […]
2020-05-05 09:39:35
%d blogcu bunu beğendi: