Mechanic Dergi

Enerji ve Tesisat Sektörünün En İyi İçerik Kaynağı

Tarihte Hvac -Evaporatif Soğutma

3 Dakika Okuma

Yaz aylarının bunaltıcı sıcaklığının bitmesiyle birlikte soğutma ihtiyacı her ne kadar ikinci plana itilse de bu ayki sayımızda soğutma yöntemlerinden biri olan evaporatif soğutma sisteminin tarihi gelişiminden bahsedeceğiz. En eski soğutma yöntemi olarak karşımıza çıkan evaporatif soğutma, tarih boyunca sıcak ve kuru iklimlerde etkili bir iklimlendirme aracı olarak kullanılagelmiştir. Buhar sıkıştırmalı mekanik soğutma sistemlerine göre bazı dezavantajları olsa da enerji maliyetlerinin artmasıyla birlikte bazı büyük projelerde dahi alternatif sistem olarak tercih edilebilmektedir.

Evaporatif soğutma, suyun buharlaşması sırasında ihtiyaç duyduğu enerjiyi içinde bulunduğu hava akımından alarak havanın soğumasına dayanır. Hava akımı içine verilen suyun, havanın enerjisini kullanarak buharlaşmasıyla ortam havasının duyulur ısısı suyun buharlaşma gizli ısısına dönüşür. Hava akımının duyulur ısısının düşmesiyle birlikte kuru termometre sıcaklığı da düşerek soğutma etkisi elde edilir. Buharlaşmalı (evaporatif) soğutmanın direkt ve endirekt olmak üzere iki farklı tipi bulunmaktadır.

Bu kısa açıklamadan sonra buharlaşmalı soğutmanın tarihine geçebiliriz. İlk örneklerine antik çağlarda rastladığımız bu yöntemin milattan önce 2500’lü yıllarda Mısır’da kullanıldığını çizilmiş duvar resimlerinde görüyoruz. Yine benzer tarihlerde Roma ve Yunan medeniyetlerinde de aynı uygulamalar ile insanların serinledikleri bilinmektedir. Evaporatif soğutma sadece insanların bulundukları ortamları soğutmak için değil gıda maddelerinin bozulmadan uzun süre saklanması için de kullanılmıştır. Yaz ayarında Anadolu’da testi içinde muhafaza edilen suyun soğutulması, Hindistan’da tuğladan iki cidarlı olarak yapılmış dolapların cidarlarına koyulan suyun buharlaşmasıyla soğuk tutulan gıdaların saklanması evaporatif soğutma ilkesine dayanmaktadır. Bu örnekler sayesinde insanoğlunun 4500 yıllık evaporatif soğutma tecrübesine sahip olduğunu ve kullandığını söyleyebiliriz.

Antik Mısır’da Soyluların Serinlemek için Evaporatif Soğutmayı Kullandığını Gösteren Duvar Resmi

Biraz daha yakın zamana baktığımızda 16. yüzyılda Leonardo da Vinci’nin nem seviyesini ölçen bilinen ilk higrometreyi icat ettiğini görüyoruz. Da Vinci ayrıca hava geçişine izin verecek şekilde yapılmış içi delikli bir su çarkını yarısı suyun içinde kalacak şekilde yerleştirerek havayı evaporatif olarak soğutan ilk aracı da geliştirerek kullanmıştır. 17. ve 18. yüzyıllarda Pascal, Boyle, Bernoulli, Euler, Pitot ve Chezy gibi bilim adamları akışkanlar mekaniği, fizik ve matematik alanlarındaki çalışmalarıyla evaporatif soğutmanın daha iyi anlaşılmasını sağlamışlardır. 1856 yılında Darcy’nin gözenekli

Bir Cevap Yazın